یکپارچگی حسی در رشد کودکان

ادراک
خرداد ۵, ۱۳۹۸
کودک ناشنوا
خرداد ۲۲, ۱۳۹۸

یکی از بارزترین نمونه ای کار آیرز که در رشد کودکان مورد استفاده قرار گرفت ، تمرکز بر پردازش حسی به ویژه در مورد حواس سطح بالا (تعادلی ، لامسه و عمقی ) بود. از نقطه نظر یکپاچگی حسی ، این حواس بسیار مورد تاکید قرار میگیرند ، زیرا حواس ابتدایی و اصلی هستند و روابط متقابل کودکان با جهان را در سالهای اولیه ی زندگی کنترل می کنند. حواس سطح پایین (بینایی و شنوایی) نیز بسیار مهم و تاثیر گذار هستند و همگام با رشد کودک آشکارتر می شوند و غلبه ی بیشتری می یابند.به عقیده ی آیرز ، حس پایه و اساسی است که کارهای پیچیده برآن استوار می گردد.آگاهی بالینی او بعنوان یک متخصص کاردرمانی ، ناشی از زمینه ی حرفه ای او و کارکردهای بالینی اش در رشته کاردرمانی بود.وی بسیار علاقه مند بود تا در زمینه ی نحوه ی تاثیر عملکرد های مغز بر میزان توانایی کودک در امر مشارکت موفقیت آمیز کارهای روزانه تحقیق نماید؛ بنابراین کار او ترکیبی از بینش های زیستی – عصبی و عملکردهای کاربردی و روزمره ی خاص کودکان به همراه خانواده هایشان بود.

آیرز از اصطلاحاتی چون یکپارچگی حسی ، پاسخ انطباقی و توانایی برنامه ریزی حرکتی به صورتی مجازی استفاده کرد.وی برخی از این اصطلاحات را ابداع کرده در حالی که دیگر اصطلاحت از فرهنگ رشته های دیگر مشتق شده بودند ؛ اما زمانی که آیرز یک اصطلاح را از رشته ی دیگر وام گیری کرد ، معنای خاصی را برای آن انتخاب نمود.برای مثال آیرز اصطلاح یکپارچگی حسی را منحصر به منظور ارتباطات پیچیده ی سیناپسی در مغز ، آن طور که عموما متخصصان اعصاب به کار می برند، استفاده نکرده است ، بلکه آن را در مورد پردازش عصبی مرتبط با رفتارهای عملکردی اطلاق نکوده است.از این رو تعریف او از یکپارچگی حسی عبارت است از : « سازماندهی حس ها به منظور استفاده و کاربرد » (آیرز ،۱۹۷۹). عبارت «به منظور استفاده و کاربرد » یکی از ویژگی های خاص آیرز است که پردازش حسی را با کار شخص مرتبط می داند. آیرز مجموعه لغات جدیدی درباره ی نظریه یکپارچگی حسی معرفی کرد و بااستفاده از مفاهیم مهکم فرهنگ زیستی عصبی ، دیدگاه های خود درباره ی رشد کودک و نقص عملکردی آن را سازماندهی کرد و با آن ترکیب نمود.

آیرز(۱۹۸۹) در ابتدا یکپارچه سازی را به صورت توانایی سازماندهی اطلاعات حسی جهت کاربرد آن ها تعریف کرد و سپس آن را به صورت زیر بیان نمود :

یکپارچگی حسی فرایندی عصب شناختی است که اطلاعات حسی به دست آمده از بدن فرد و محیط را ساماندهی می کند و برای کاربرد موثر و مناسب بدن در محیط ، به کار می گیرد.البته نکته ی قابل توجه این است که کودک باید فعالانه دروندادها را سازماندهی و برای عملکرد در محیط استفاده کند. جنبه های زمانی و مکانی دروندادهای حسی مختلف ، تفسیر و تداعی می شوند و در نهایت یکپارچه می گردند.یکپارچه سازی ، پردازش اطلاعات است.مغزباید اطلاعات حسی را یکپارچه کند.اهمیت امر پردازش اطلاعات حسی به میزانی است که هشتاد درصد از کل سیستم عصبی در این زمینه ی پردازش اطلاعات حسی درگیر می شوند.نظریه ی یکپارچگی حسی درصدد توصیف مسائل زیر است : ارتباط بین نقایص تعبیر اطلاعات حسی که از بدن و محیط دریافت می شوند و نقایص یادگیری تحصیلی یا عصبی – حرکتی در افرادی که اختلال یادگیری یا خام حرکتی دارند.

تئوری یکپارچگی حسی

در این مدل آیرز نشان میدهد که چگونگی تعامل بین سیستم های حسی (شنوایی ، تعادل ، عمقی ، لامسه و بینایی ) اطلاعات یکپارچه ای را فراهم می کند که رفتارهای پیچیده هدفمند و یادگیری را ایجاد می کنند.

برای مثال ، سیستم های تعادل و عمقی در رشد توانایی هایی مانند پوسچر مناسب ، تعادل ، توان عضلاتی ، امنیت جاذبه ای ، حرکت چشم ها در هماهنگی با سر و حرکت بدن شرکت می کنند.این دو در مقابل سیستم لمسی یک پایه مهم برای آگاهی بدنی مناسب ، هماهنگی دو سمت بدن و پراکسی ایجاد می کنند.این مهارت های حسی – حرکتی باهم پایه ی هماهنگی چشم و دست ، مهارت های ادراک بینایی و درگیر شدن در فعالیت هدفمند را ایجاد می کنند.در ترکیب با سیستم شنیداری ، این سیستم ها برای رشد زبان و گفتار همکاری می کنند و پایه ی رفتارهای مورد نیاز یادگیری مانند حفظ سطح مناسب فعالیت ، ثبات عاطفی و نیز توانایی تمرکز و سازماندهی رفتار برای توجه کردن در کلاس ایجاد می کند.

الگوهای اختلال عملکرد یکپارچگی حسی

آیرز در یک دسته بندی چهار گروه اختلال عملکردی را تعریف کرد:

  • نقایص توالی سازی و یکپارچگی دوطرفه
  • سوماتو دیس پراکسی
  • دیس پراکسی دردستور کلامی
  • اختلال عملکرد یکپارچه حس عمومی

آیرز پاسخ دهی نامعمول در سایر سیستم های حسی مانند ناامنی جاذبه ای ( ترس از حرکت برخلاف جاذبه ) ، حساسیت شنیداری ، آشفتگی بینایی را نیز تعریف کرد.آیرز با توجه به مطالعات خود بر روی اتیسم دو نوع مشکل در تنظیم حسی را تعریف کرد :

  • کم پاسخ دهی حسی
  • بیش پاسخ دهی حسی

به صورت خلاصه آیرز بیان کرد که :

  • اختلال تنظیم حسی : یک پاسخ نامتعارف به محرک حسی است(بیش پاسخ دهی /کم پاسخ دهی)
  • سوماتودیس پراکسی شامل توانایی ضعیف برای برنامه ریزی و اجرای عمل حرکتی است که با علائم درک ضعیف لمس و طرحواره بدنی/آگاهی بدنی ضعیف ارتباط دارد.
  • نقایص توالی سازی و یکپارچگی دوطرفه به عنوان توانایی ضعیف هماهنگ سازی دوطرف بدن ،پوسیچر و مکانیسم های چشمی نامتعارف تعریف می شود که با علایم پردازش و ادراک نامناسب از حرکت و وضعیت بدن مرتبط است.
  • نقایص پردازش سوماتوسنسوری ، تمیز ضعیف لمسی و عمقی هستند.
  • نقایص پردازش تعادلی ( وستیبولار) شامل آگاهی ضعیف و تحمل کم جاذبه و حرکت در فضا است.
  • دیس پراکسی بینایی شامل ادراک ضعیف بینایی و یکپارچگی دیداری حرکتی ضعیف است.

توانایی های یکپارچگی حسی کلیدی

  • تنظیم سازی حسی
  • تمیز حسی ( به صورت لمسی ، تعادلی ، عمقی و نیز شنیداری ، بویایی و دیداری)
  • کنترل چشمی – وضعیتی
  • پراکسی
  • یکپارچگی دوطرفه و توالی سازی

 

تنظیم سازی

توانایی تنظیم سازی حسی به ظرفیت درگیر شدن مداوم در فعالیت ها علی رغم تغییرات در شدت حس ها از بدن و محیط کمک میکند و ثبات عاطفی ، رفتاری ، سطح هوشیاری ، سطح فعالیت و توجه را متاثر می کند. تعدیل سازی به توانایی فرد در پاسخ دهی تطابقی در فعالیت های روزانه فراهم میکند.تعدیل سازی حسی (تنظیم سازی حسی ) توانایی حفظ سطح مطلوب هوشیاری و توجه جهت رویارویی با نیازها و انتظارات محیطی می باشد که این امر نیازمند درجه بندی پاسخ فرد براساس درجه ، طبیعت یا شدت اطلاعات حسی است.

 

تمیز حسی

تمیزحسی به توانایی فرد برای تفسیر و تمایز دادن بین کیفیت های فاصله ای ، فضایی و زمانی اطلاعات حسی است.توانایی تمیز اطلاعات حسی امکان رشد درک وقایع و عمل را ایجاد می کند و به رشد مهارت ، یادگیری ، تعامل اجتماعی و بازی هایی که شامل پاسخ های مجزا و ظریف است ، مانند دستکاری اشیا کمک می کند.هر سیستم حسی یک عملکرد تمیزدهندگی دارد.

تمیز سوماتوسنسوری به توانایی تمیز محرک لمسی و عمقی اشاره دارد.تمیز لمسی اطلاعات را در مورد کیفیت های زمانی و فضایی محیط به واسطه اطلاعات رسیده از گیرنده های پوست فراهم می سازد.تمیز عمقی درک وضعیت بدن ( عضلات ، مفاصل و تاندون ها ) ، فشار و بار روی عضلات و مفاصل را ایجاد می کند.اطلاعات عمقی و لمسی به عنوان پایه ای جهت رشد آگاهی بدنی ، طرحواره بدنی و برنامه ریزی حرکتی می باشند.

تمیز محرک وستیبولار ، فرد را قادر میسازد که از موقعیت سرش در فضا نسبت به وضعیت اسرتاحت بدن و در رابطه با محیط آگاه شود.هم چنین این اطلاعات جهت درک موقعیت سر نسبت به جاذبه ، شدت ، سرعت و جهت حرکت بدن نیز لازم می باشند.

تمیز و یکپارچگی محرک تعادلی و سوماتوسنسوری به کنترل وضعیتی ، تعادل و توازن کمک می کند.

تمیز بینایی ، بنیان توانایی تشخیص و تمیز دیداری وضعیت و محل اشیا را ایجاد میکند.

 

تمیز دیداری شکل

درک شکل از زمینه دیداری ، چرخش دیداری و توانایی های دیداری حرکتی است.

تمیز دیداری به همراه اطلاعات شنیداری ، عمقی و تعادلی در هماهنگی حرکات چشم و سر نقش دارد و یک نقشه ی سه بعدی از دنیای مرتبط با وضعیت بدن در فضا را ایجاد می کنند.تمیز شنیداری این امکان را به ما می دهد صداهایی که در گفتار استفاده می شود را تمیز دهیم و بتوانیم مکان صدا را پیدا کنیم.تمیز شنیداری جهت درک زبان گفتاری ، دنبال کردن دستورهای کلاسی و یادگیری خواندن و نوشتار اهمیت دارد.

 

کنترل چشمی وضعیتی

توانایی فعال و هماهنگ سازی عضلات در پاسخ به وضعیت بدن در ارتباط با جاذبه و حفظ وضعیت های عملکردی در زمان تحرک می باشد.

پاسخ های وضعیتی جهت هرگونه عملی در طی فعالیت های فیزیکی نیاز است.کنترل وضعیتی با فعال سازی و همکاریگروه های عضلانی ایجاد می شود و به حرکت کمک می کند.کنترل وضعیتی از سینرژی عضلات و یکپارچه سازی حس های تعادل ، بینایی ، عمقی و لمسی ایجاد می شود.این سیستم های حسی به حفظ وضعیت قائم و خلاف جاذبه و تحرک مناسب در محیط کمک می کنند.برای مثال ، وضعیت های ضد جاذبه مانند prone extension  و supine flexion برای کمک به کنترل سر در نوزاد برخلاف جاذبه کمک می کنند ؛ و به عنوان پایه ای جهت ایجاد مکانیسم های وضعیتی پیچیده می باشند که کودک را قادر می سازد تا در وضعیت های مبانی حرکت کند و توازن و تعادل خود را نگه دارد . توازن و تعادل اجرا کنترل وضعیتی هستند که توسط سیستم های بینایی ، عمقی ئو تعادلی تنظیم می شود.برای انجام فعالیت های روزانه تنها به کنترل وضعیت قائم نیاز نیست بلکه نیازمند هماهنگی بدن با جاذبه و هماهنگی بدن با جاذبه هماهنگی دو سمت بدن است.تمامی این فرایندها متکی بر یکپارچه سازی موفق است.

پراکسی

توانایی تصور ، برنامه ریزی و سازماندهی اعمال حرکتی هدفمند است.پراکسی ما را قادر می سازد که به روشی معنادار و موثر نسبت به نیازهای محیطی جدید واکنش نشان داده و تطابق حاصل کنیم . زمانی که در یادگیری یک فعالیت جدید درگیر می شویم به شدت به این توانایی نیاز داریم ، اما هنگامی که فعالیت آموخته می شود این میزان کاهش می یابد.

پراکسی در فعالیت های روزانه به درجات مختلف مورد نیاز است. پراکسی به واسطه تعامل حرکتی موفق و هدفمند با جهان رشد میکند. تکرار موفق اعمال به صورت یک تحول دائمی حرکتی در هسته سلول در نقشه عصبی سیستم عصبی رمزنگاری می شود.در برابر موقعیت های جدید ، ما از این کتابخانه حرکتی برای سازماندهی و برنامه ریزی پاسخ استفاده می کنیم.

آیرز اعتقاد داشت که پراکسی شامل شناخت ، برنامه ریزی و مهارت های حرکتی است ، براین اساس سه جنبه اختلال پراکسی را تعریف کرد :

  • دیس پراکسی ایده سازی
  • مشکل در برنامه ریزی
  • اجرای ضعیف

این دسته بندی به این معناست که اصطلاح پراکسی آن چنان که در تئوری یکپارچگی حسی استفاده می شود ، قابل جابه جایی با به اصطلاح برنامه ریزی حرکتی نیست.

برنامه ریزی حرکتی پل بین ایده سازی و اجرا است و توانایی سازماندهی و برنامه ریزی عمل حرکتی است . برنامه ریزی حرکتی به توانایی ایجاد توالی برای حرکات و اعمال می باشد.اعتقاد بر این است که برنامه ریزی حرکتی به صورت گسترد ه ای به دروندادهای عمقی و لامسه وابسته است ، اگرچه ادراک دیداری و مهارت های فضایی دیداری نیز در این امر دخیل هستند.اغلب ، مشکل در برنامه ریزی حرکتی به صورت ضعف در برنامه ریزی حرکات بدن نمود می یابد که موجب مشکل در اجرای مهارت های روزانه که بایستی اتوماتیک صورت بگیرند می شود.ادراک دیداری و مهارت های فضایی دیداری در تعامل با برنامه ریزی حرکتی می باشد و مشکلات خاص در برنامه ریزی حرکتی ادراک دیداری ممکن است در انجام دادن برنامه ریزی های دوبعدی و سه بعدی مانند پراکسی ساختمانی و پراکسی حرکتی بینایی نمود یابد( مانند نوشتن و نقاشی کردن).

اختلال پردازش حسی و مهارت های حرکتی

از اصلی ترین دلایل ارجاع کودکان در مدارس به متخصصین کاردرمانی وجود نقص در برنامه ریزی حرکتی می باشد. برنامه ریزی حرکتی موثر روی توانایی تعادلی کودک ، درک موقعیت خود در فضا ، حس ارتباط اجزای بدن با یکدیگر و درک حس لامسه موثر است.طراحی یک برنامه ریزی حرکتی نیازمند یکپارچگی اطلاعات شنیداری ، بینایی و مکان یابی است.در صورت نقص در این فرایند فرد توانایی انجام عمل هدفمند و چند مرحله ای را ندارد.

نمونه هایی از مشکلات حرکتی کودکان مبتلا به اختلال پردازش حسی

  • نقص در هریک از سیستم های دهلیزی ، عمقی و بینایی احتمال بروز مشکلات تعادلی را بالا می برد ، بنابراین احتمال شرکت در فعالیت های حرکتی نیز کاهش می یابد.
  • ضعف در هماهنگی حرکتی و ثبات وضعیتی به دنبال پایین بودن تون عضلانی در کودکان مبتلا به نقص در پردازش حس عمقی احتمال نشستن به حالت W را در این کودکان جهت فراهم کردن یک سطح اتکا وسیع و با ثبات بالا می برد ، نشستن طولانی مدت در این وضعیت عوارض حرکتی متعددی از جمله نقص در تعادل را ایجاد می کند.
  • افراد مبتلا به حساسیت بیش از حد در حس لامسه به منظور کاهش ورودی های این حس حین تماس پا با زمین در هنگام راه رفتن روی پنجه های خود راه می روند( شواهدی مبنی بر وجود تاخیر در گفتار و زبان مهارت های حرکتی ظریف و درشت و مهارت های دیداری – حرکتی در افرادی که برروی پنجه راه می روند موجود است).

اختلال پردازش حسی و تاخیر در مهارت های گفتاری

با توجه به تاثیر عملکرد در نورولوژیک بر توانایی برقراری ارتباط موثر احتمال بروز تاخیر در مهارت های گفتاری در مبتلایان به اختلال پردازش حسی وجود دارد. به طور مثال زمانی که کودک شما از نظر پردازش حس شنوایی نقص داشته باشد ( نقص در تشخیص مکان دقیق صداها ) به دلیل ناتوانی در تشخیص صداها از یکدیگر از نظر فهم زبان بیانی نیز مشکل دارد. هم چنین هنگامی که یک کودک از نظر پردازش حس عمقی و لامسه مشکل داشته باشد ، احتمال بروز مشکل در مهارت های دهانی – حرکتی نیز وجود دارد ( ناتوانی در حرکت صحیح لب ها و زبان که بر تلفظ صحیح کلمات موثر است) .

اختلال پردازش حسی و دیس پراکسی زبانی

این اختلال نتیجه ضعف در برنامه ریزی حرکتی عضلات کوچک دهان است که نقش موثری در ادای صحیح کلمات دارند . افراد با این اختلال در شنوایی و درک صحیح کلمات مشکلی ندارند و نقص اصلی آن ها ناتوانی در هماهنگی عضلات دهان و زبان می باشد.زمانی که این افراد کلمات را بدون فکر کردن به آن ها بیان می کنند در گفتار آنها اشکالی دیده نمی شود ، اما هنگامی که از آنها خواسته می شود که به صورت آگاهانه صحبت های خود را تکرار کنند از بیان آنها ناتوان هستند.

علائم دیس پراکسی زبانی

  • نقص در مهارت های حرکتی ظریف
  • عدم وجود غان و غون های دوران کودکی
  • تاخیر در بیان اولین کلمات و به جای بیان صحیح کلمه صدای خرخر شنیده می شود.
  • توانایی صحبت کردن به صورت ارادی را دارد اما هنگام درخواست شما برای ادای کلمات ناتوان است.
  • محدودیت در به کاربردن حروف صامت
  • نقص در ترکیب حروف صامت و تبدیل آ نها به کلمات دارای حروف مصوت
  • توانایی بیان کلمات را به تنهایی دارد اما در هنگام ترکیب آن ها برای ساختن جملات هدفمند دچار مشکل می شود.
  • توانایی درک کلمات این افراد بیشتر از بیان آن ها می باشد.
  • در هنگام بیان کلمات دچار لکنت زبان می شوند.

چگونه می توانم به فرزندم که دارای اختلال پردازش حسی می باشد در مدرسه کمک کنم ؟

به والدین کودکان مبتلا به این اختلال توصیه می شود تا با مسئولین مدرسه فرزند خود در مورد شرایط ارزیابی تحت قانون آموزش و پرورش افراد معلول (IDEA ) صحبت کنید ، طبق این قانون فرزند شما می تواند از خدمات کاردرمانی در مدرسه استفاده کند.

دانش آموزانی واجد شرایط استفاده از خدمات کاردرمانی در مدرسه هستند که شرایط زیر را دارا باشند:

  • درصورت دارا بودن ناتوانی مشخص که با عملکرد تحصیلی آن ها تداخل داشته باشد.
  • نواقص حسی – حرکتی که مانع انجام امور شخصی کودک در کلاس درس می شوند.
  • به منظور کسب استقلال جهت اجرای بهتر فعالیت های تحصیلی

قبل از ارزیابی اخذ اجازه کتبی از والدین به واسطه فرم رضایت نامه کتبی الزامی می باشد.

متخصصینی که کودک شما را مورد ارزیابی قرار می دهند ، قبل از هر فرایند ارزیابی کودک به عنوان یک دانش آموز با والدین معلم او صحبت می کنند ، در نهایت یک سیستم چند رشته ای ، براساس نیازهای آموزشی فرزند شما ارزیابی تخصصی را انجام می دهند و هر متخصص براساس یافته های خود یک گزارش تنظیم می کند.

هنگامی که تمامی اعضای گروه ارزیابی خود را تکمیل کردند ، جلسه ای برگزار خواهد شسد که متخصصین و والدین باهم فکری یکدیگر براساس نتایج ارزیابی های گوناگون و اطلاعات تمامی افراد برنامه آموزش فردی (IEP ) مورد بحث قرارا خواهد گرفت و در صورت توافق همگی به اجرا در خواهد آمد.

آیا معیارهای شایستگی به منظور استفاده از خدمات کاردرمانی مبتنی بر مدرسه در تمامی مدارس یکسان است ؟

برخی از مدارس معیارها به گونه ای تفسیر می کنند که منجر به انحراف درمانگر در ارزیابی نیازهای کودک می شود با این حال به واسطه قانون جدید (RTI ) در بسیاری از مدرسه ها ، معیارهای خود را مورد بازنگری قرار داده اند و اغلب آن ها توصیه میکنند که درمانگر بعد از مشاهده دانش اموز در کلاس برنامه درمانی را تدوین کنند که منجر به افزایش توانایی های او شود و احتمال بروز مشکلات رفتاری ، اجتماعی و تحصیلی کودک نیز به عنوان عوارض ثانویه اختلال کاهش یابد.

حیطه های مختلف کاردرمانی در مدرسه

  • مهارت های حرکتی ظریف و درشت
  • مهارت های دیداری و حرکتی
  • مهارت های پردازش حسی که با عملکردهای آموزشی شامل تحصیلی ، رفتاری و اجتماعی نیز در ارتباط نزدیک می باشد.
  • فعالیت های روزمره زندگی مثل لباس پوشیدن ، غذا خوردن، بهداشت و …
  • موقعیت یابی و عملکرد حرکتی
  • تکنولوژی کمکی و وسایل تطابقی

در ادامه لیستی از خدماتی که درمانگر مدرسه می تواند ارائه دهد اشاره می شود ؛ اما همیشه این مسئله را به خاطر داشته باشید در بعضی از مدارس محدودیت هایی برای ارائه صحیح این خدمات وجود دارد.

خدمات غیرمستقیم کاردرمانی در مدرسه

  • مشاوره با سایر متخصصینی که با کودک شما کار می کنند به منور توضیح این مسئله که اختلال پردازش حسی بر نقش او به عنوان دانش آموز بسیار تاثیرگذار است.
  • تطابقات لازم در محیط فیزیکی
  • کمک به تغییرات لازم جهت کسب استقلال کودک در مدرسه
  • مشاوره با معلم کودک جهت آگاهی از مشکل کودک

خدمات مستقیم کاردرمانی در مدرسه

  • مشاوره به والدین جهت به کارگیری استراتژی حسی ویژه ای که بر رفتار ، توجه و مهارت های مدیریتی او موثر می باشد.
  • طراحی یک رژیم حسی ویژه برای مدرسه کودک
  • کمک به کودک جهت کسب استقلال در فعالیت های خود مراقبتی نظیر دستشویی رفتن یا غذا خوردن و …

اناوع مدل های مختلف کاردرمانی در مدرسه

سه نوع مدل ارائه خدمات در مدارس وجود دارد :

  • مستقیم
  • مشاوره
  • نظارت

مستقیم : این مدل زمانی به کار گرفته می شود که مداخله مستقیم برای آموزش مهارت های جدید به دانش آموزان نیاز باشد ، هم چنین به عنوان یک منبع اطلاعاتی در زمینه مشاوره به والدین می باشد.

مشاوره : فرایندی است که به والدین و معلمان کمک میکند تا دیدگاه خود را نسبت به رفتار یا عملکرد کودک تغییر دهند. مشاوره موثرترین راه ارائه خدمات می باشد به دلیل این که بیشترین تاثیر را بر معلم و خود کودک می گذارد.

لازم است بدانیم که مشاوره موثر نیازمند زمان و کار بیشتری از جانب درمانگر می باشد زیرا شناسایی نقش دانش آموز و معلم جهت ایفای موثر آن ضروری می باشد.

نظارت : به عنوان یک سرویس غیرمستقیم شناخته می شود ، در این روش کاردرمانگر مهارت های خاصی را به معلمین یا والدین کودک می آموزد ( موقعیت یابی ،استفاده از تجهیزات تطابقی و …) ، در این صورت او مسئول نظارت بر اجرا و اثربخشی آن ها می باشد.

اختلال پردازش حسی و بزرگسالی

بسیاری از افراد مبتلا به اختلال پردازش حسی ممکن است بدون درمان با این اختلال بزرگ شوند ، البته این افراد آموخته اند که شرایط متفاوت خود را کنترل کنند. به عنوان مثال فردی که از نظر حس شنوایی حالت تدافعی دارد آموخته است که نباید به مکان هایی برود که در آنجا موزیک با صدای بلند پخش می شود. هم چنین اگر فرد دیگری از نظر حس لامسه حالت تدافعی داشته باشد ، به احتمال زیاد یک سرآشپز  حرفه ای نمی شود ، به دلیل این که اقتضای این شغل لمس مواد مختلف می باشد.

نکته : کودکانی که بدون هیچ استراتژی درمانی و راهکارهای تطابقی با وجود اختلال پردازش حسی بزرگ می شوند در مسائلی همچون برقراری ارتباط اجتماعی ، فعالیت های حرکتی و حرفه ای با مشکل مواجهه می شوند ، به همین دلیل تشخیص و مداخلات زود هنگام به کسب موفقیت آنها در بزرگسالی کمک می کند.

از بین انواع اختلال پردازش حسی نقص در تلفیق و یکپارچگی اطلاعات حسی بیشترین تاثیر را بر روند موفقیت در دوران بزرگسالی دارد زیرا ناتوانی فرد در کنترل اطلاعات ورودی به منظور ارائه پاسخ مناسب به آن ها تحت الشعاع قرار می گیرد. در نهایت نقص در مهارت های اجتماعی و عملکردی این افراد جنبه های مختلف زندگی آن ها را تحت تاثیر قرار می دهد.

مشخصات افراد بزرگسال با اختلال پردازش حسی

در ادامه فهرستی از علائم اختلال پردازش حسی در بزرگسالان ارائه می شود.ذکر این نکته حائز اهمیت است که مشاهده ۱ تا ۲ مورد از این علائم به تنهایی مدرکی دال بر اختلال پردازش حسی نمی باشد ، تنها زمانی که این علائم حاد و شدید باشند نیاز به ارزیابی مطرح می گردد.

علائم مربوط به اختلال تعدیل حسی در بزرگسالان :

  • احساس ناراحتی نسبت به بعضی از اجزای لباس ها یا جنس خاصی از پارچه ( مثل برچسب ، درز لباس و یقه اسکی )
  • از این که توسط دوستان خود در آغوش گرفته شود بیزار است.
  • در مورد حس درد حالت های بیش پاسخ دهی یا کم پاسخ دهی در او مشاهده می شود.
  • این افراد ترجیح می دهند به جای اینکه توسط دیگران لمس شوند ، خودشان این کار را انجام دهند.
  • زمانی که به اشیاء کثیف دست می زند به شدت آشفته می شوند حتی اگر برای انجام یک کار هنری باشد ( مثل پالت آغشته به رنگ های مختلف برای کشیدن یک تابلوی نقاشی ).
  • ذائقه چشایی او یا به صورت افراطی تند می باشد و یا این که بی نهایت بی مزه است.
  • برای این که بخوابد نیاز به چند عدد پتوی سنگین دارد.
  • نگرانی بیش از حد هنگام رفتن روی پله برقی.
  • ترس از ارتفاع
  • اجتناب از حضوردر موقعیت های اجتماعی با حضور افراد زیاد.
  • با تغییرات جدید در محیط مخالف هستند و این تغییرات به شدت آنها را آشفته می کند.
  • جهت برطرف کردن نقص تعدیل سازی حسی خود ممکن است به مصرف الکل و مواد مخدر روی بیاورند.

 

علائم مربوط به مشکلات تمیز و تشخیص لمسی در بزرگسالان :

  • جایگزین کردن حس بینایی به جای لامسه ( مثلا به جای برداشتن مداد از کیف خود به کمک حس لامسه از بینایی خود استفاده می کند).
  • پیروی نکردن از علائم راهنما مثل تابلو های راهنمایی و رانندگی
  • برای انجام فعالیت های شناختی نیاز به محیط عاری از محرکات حسی دارد ( تمایل به انزوا و گوشه گیری )
  • نقص در تلفظ و ادای صحیح کلمات
  • به آسانی قادر به درک تفاوت بین مزه ها و بوهای مختلف نمی باشد.
  • توجه نسبت به یک محرک و بی توجهی نسبت به سایر محرکات حسی

 

علائم مربوط به اختلالات حسی حرکتی در برگسالان

  • این افراد دست و پاچلفتی به نظر می رسند و دائما در حال برخورد با اشیاء و افراد مختلف می باشند.
  • قادر به تشخیص چپ و راست خود نمی باشند.
  • در زمینه حرکات ظریف مثل گره زدن بند کفش ، بستن دکمه ها ، دستکاری قطعات کوچک و نوشتن مشکل دارند.
  • علاقه ای برای حضور در فعالیت های ورزشی ندارند بلکه تمایل بیشتری برای شرکت در بازی های کامپیوتری و تماشای تلویزیون دارند.
  • حین انجام فعالیت های چند مرحله ای دچار آشفتگی می شوند و مرحله بعدی را نیز فراموش می کنند.

پرسشنامه ای که جهت کسب اطلاعات از بزرگسالان گرفته می شود SPBW  مرتبط با نوجوانان و بزرگسالان است که به منظور مشخص کردن نواحی از فعالیت های روزمره است که توسط سیستم های حسی دارای اختلال تحت تاثیر قرار گرفته اند.

هم چنین خود برگسالان با توجه به این که قادر به درک سوالات درمانگر می باشند یک منبع قوی اطلاعاتی می باشند.

 

فهرست فعالیت های ارتقا دهنده ی عملکرد سیستم عصبی

  • دوچرخه سواری
  • پیاده روی به خصوص بر روی زمین ناهموار
  • صخره نوردی
  • اسکی روی برف یا چمن
  • تلاش برای یاد گرفتن یک رقص جدید
  • ورزش هایی که با توپ انجام می شوند ( به ویژه مواردی که نیاز به هماهنگی حرکتی بالایی هستند).
  • سورتمه سواری
  • بلند کردن وزنه
  • کاراته
  • اسب سواری
  • آموزش های پایه ای که در آن شما قبل از ایستادن باید در یک مسیر مشخص روی زمین بخزید ( فعالیت های مربوط به امور نظامی )
  • تمامی فعالیت هایی که منجر به تقویت سیستم تعادلی شما می شوند ( مثل یوگا )

 

یکپارچگی حسی و بزرگسالی

طبق نتایج تحقیقات انجام فعالیت های یکپارچگی حسی روند پیری را کاهش می دهد بدین صورت که انجام تحمل وزن به دلیل تحریک گیرنده های حس عمقی منجر به بازگشت توانایی های از دست رفته می شود.هم چنین بازآموزی تعادل ( استفاده از تحریکات و ستیبولار ) تعداد دفعات افتادن در پیری را کاهش می دهد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *